Questo sito utilizza cookies tecnici (necessari) e analitici.
Proseguendo nella navigazione accetti l'utilizzo dei cookie.

Ekonomska diplomatija

Opšti pregled

Ekonomski prioriteti Bosne i Hercegovine na prvom mjestu vide ubrzanje procesa evropskih integracija, posebno nakon podsticaja stečenim kroz priznanje statusa kandidata za ulazak u Evropsku uniju u decembru 2022. godine. U ovoj perspektivi, strukturne reforme koje imaju za cilj poboljšanje efikasnosti tržišta rada, promovisanje razvoja dinamičnog i konkurentnog privatnog sektora i efikasnije upravljanje resursima stavljaju se na vrh ekonomskih prioriteta zemlje. Izbori monetarne i fiskalne politike Bosne i Hercegovine u ovom historijskom trenutku snažno su uvjetovani posljedicama pandemijske krize i sukoba u Ukrajini, posebno snažnim inflatornim pritiskom i redefiniranjem lanaca vrijednosti koje su oni nametnuli.

Regionalna i multilateralna ekonomsko-trgovinska integracija

U ovoj fazi procesa pristupanja EU Bosna i Hercegovina sarađuje sa ostalim zemljama Zapadnog Balkana u okviru tzv. Berlinskog procesa, koji predstavlja komplementarni aspekt integracije Bosne i Hercegovine i Zapadnog Balkana u EU.

Nakon Samita u Trstu održanog 12. jula 2017. godine usvojen je „Višegodišnji akcioni plan“ za uspostavljanje Regionalnog ekonomskog prostora Zapadnog Balkana (MAP REA). Plan je podijeljen u četiri pravca na koja će se regionalna ekonomska oblast fokusirati: trgovina, investicije, mobilnost i digitalna integracija.

Polazeći od rezultata dobijenih u kontekstu MAP REA, na kraju samita u Sofiji 2020. godine, zemlje zapadnog Balkana počele su da rade na izgradnji zajedničkog regionalnog tržišta, čiji je cilj promovisanje oporavka nakon pandemijske krize kroz veću regionalnu integraciju i na približavanje regiona jedinstvenom evropskom tržištu. Kako bi se postigao ovaj cilj, usvojen je Akcioni plan koji predviđa implementaciju do 2024. godine konkretnih mjera u četiri ključne oblasti: trgovina, investicije, mobilnost i digitalna integracija.

U skladu sa regionalnim opredjeljenjem, Bosna i Hercegovina je uključena u sve procese evropskih integracija.

Bosna i Hercegovina je 2008. godine zaključila Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) sa Evropskom unijom, koji postavlja temelje za proces evropskih integracija kroz stvaranje zone slobodne trgovine sa EU i identifikaciju specifičnih političkih i ekonomskih ciljeva.

Bosna i Hercegovina je također zaključila Centralnoevropski sporazum o slobodnoj trgovini (CEFTA), zajedno sa drugim zemljama Zapadnog Balkana, također uključenim u proces stabilizacije i pridruživanja. Cilj CEFTA-e je dalja liberalizacija trgovine u regionu, potpuno eliminisanje svih trgovinskih barijera i priprema budućih država članica za članstvo u Evropskoj uniji.

Osim toga, sve članice CEFTA-e, uključujući i Bosnu i Hercegovinu, potpisale su sporazume o slobodnoj trgovini sa Evropskom asocijacijom za slobodnu trgovinu (EFTA), koja u oblasti trgovine objedinjuje tržišta Švicarske, Norveške, Islanda i Lihtenštajna.

Članstvo i aktivno učešće u multilateralnim organizacijama, kao što je Svjetska trgovinska organizacija (WTO), ostaje jedan od ključnih ciljeva spoljnotrgovinske politike Bosne i Hercegovine, koja i dalje učestvuje na sastancima WTO kao zemlja posmatrač.

Bosna i Hercegovina je potpisnica sporazuma o slobodnoj trgovini sa Turskom i učestvuje u preferencijalnim trgovinskim sistemima sa SAD, Japanom, Novim Zelandom, Ruskom Federacijom, Kazahstanom, Bjelorusijom i Iranom.

U decembru 2022. godine Bosna i Hercegovina je priznata kao “zemlja kandidat” za članstvo u EU.

Italija – Bosna i Hercegovina

Ekonomski odnosi između Italije i Bosne i Hercegovine su se vremenom ukorijenili kako zahvaljujući njihovoj geografskoj blizini, tako i komplementarnosti njihovih ekonomskih sistema.

U Bosni i Hercegovini, zemlji sa 3,3 miliona stanovnika (na osnovu najnovijih dostupnih zvaničnih podataka, koji se odnose na popis iz 2013.) i nominalnim BDP-om od 23,3 milijarde eura u 2022. godini, Italija je drugi trgovinski partner nakon Njemačke, s vrijednošću razmjene od 2,82 milijarde eura u 2022. godini, a od 2021. godine zauzima prvu poziciju kao zemlja dobavljač Bosne i Hercegovine, sa vrijednošću koja je u 2022. godini dostigla 1,81 milijardu eura. Glavni italijanski proizvodi koji se izvoze u Bosnu i Hercegovinu su oni u kojima se tradicionalno ističe proizvodnja Made in Italy: tekstil, odjeća, koža i galanterija, mašine i prehrambeni proizvodi.

U proteklih deset godina, Bosna i Hercegovina bilježi konstantan rast obima spoljnotrgovinske razmjene, s izuzetkom kolapsa zabilježenog 2020. godine u skladu sa pandemijskom krizom. U skladu sa ovim trendom, obim izvoza i uvoza u i iz Italije bilježi stalan rast, s posebno snažan rast je zabilježen u posljednje dvije godine. Što se bosanskohercegovačkog izvoza tiče, Italija se 2022. godine pozicionirala kao četvrto odredišno tržište za bosanskohercegovačku robu, sa obimom izvoza u Italiju od 1,02 milijarde eura. Proizvodi koje Italija izvozi iz Bosne i Hercegovine uglavnom pripadaju tekstilnom, metalurškom, otpadnom, hemijskom i drvnom sektoru.

Teritorija Bosne i Hercegovine je uglavnom planinska ili brežuljkasta, a 53% je pokriveno šumama, što je vremenom omogućilo značajan razvoj drvoprerađivačkog sektora, čiji se proizvodi najvećim dijelom izvoze u zapadnu Evropu, SAD i Bliski istok. Zemlja je također bogata energetskim resursima koji još uvijek nisu u potpunosti iskorišteni. Pored bogatih rezervi uglja i lignita, Bosna i Hercegovina ima vodni potencijal veći od 6000 MW, procijenjeni potencijal vjetra od oko 1500 MW, sirovinu pogodnu za proizvodnju energije iz biomase te geotermalne i solarne resurse koji su do sada slabo iskorišteni.

Što se tiče poljoprivrednog sektora, uprkos obilju obradivog zemljišta i povoljnim klimatskim uslovima, oko 50% poljoprivrednog zemljišta ostaje neobrađeno. Italijanska agencija za razvojnu saradnju (AICS) podržava razvoj Bosne i Hercegovine u sektoru poljoprivredno-prehrambenog i ruralnog razvoja kroz različite projekte koji kombinuju pristup tehničke saradnje sa pristupom zasnovanim na transferu znanja.

Bosna i Hercegovina ima dugu industrijsku tradiciju u sektoru inženjeringa, tekstila, obuće i automobilske industrije. Značajni proizvodni kapaciteti kao i prisustvo jeftine kvalifikovane radne snage čine bosanskohercegovački industrijski sektor posebno atraktivnim za strane investicije.

Međutim, trenutni nivoi proizvodnje ostaju neoptimalni zbog zastarjelosti tehnologija i proizvodnih kapaciteta. Uprkos tome, Bosna i Hercegovina je krenula u proces modernizacije svojih proizvodnih pogona što otvara značajne mogućnosti za kompanije koje izvoze mašineriju i visoku tehnologiju. Postoji između 80 i 100 italijanskih kompanija koje su imale direktne investicije ili zajedničke poduhvate u Bosni i Hercegovini i koje posluju uglavnom u sektoru čelika, obuće, odjeće i drveta. Ambasada je pomogla proces koji je 2021. godine doveo do osnivanja Udruženja italijanskih kompanija u Bosni i Hercegovini (AIIIBH), partnerstva po modelu komore s ciljem jačanja razmjene i sinergije između italijanskih kompanija lociranih u Bosni i Hercegovini i podsticanja saradnje sa lokalnim vlastima.

​Što se tiče tercijarnog sektora, u toku je snažna ekspanzija IT sektora, uz podršku EU u okviru podrške digitalnoj tranziciji Zapadnog Balkana na njihovom putu evropskih integracija. Značajno je i italijansko prisustvo u bankarskom sektoru: 30% bosanskohercegovačkog tržišta drže grupe Intesa Sanpaolo i Unicredit, koja je prva bosanskohercegovačka kompanija po kapitalizaciji.

Bankarski sistem, zasnovan na međunarodnim standardima i principima, jedan je od najorganizovanijih i najrazvijenijih sektora u zemlji. Nadalje, zahvaljujući svom istorijskom, kulturnom i prije svega naturalističkom naslijeđu, turistički sektor Bosne i Hercegovine ima snažan razvojni potencijal. Takođe, u ovom sektoru AICS finansira i sprovodi projekte koji imaju za cilj zaštitu ove baštine i promovisanje razvoja održivog turizma.